ALMAN EDEBİYATI’NIN USTA ŞAİRİ: PAUL CELAN

“Sesleniyor daha tatlı çalın ölümü çünkü o Almanya’dan

Gelen bir ustadır

Sesleniyor daha boğuk çalın kemanları sonra

Sizler duman olup yükseliyorsunuz göğe

Sonra bir mezarınız oluyor, bulutlarda rahat yatılıyor…”

Yukarıdaki mısralar, 23 Kasım 1920’de doğan Yahudi asıllı Rumen şair Paul Celan’a aittir. Ayrıca Ölüm Fügü şiirinde geçen dizelerdir. Nazi Almanya’sının Yahudi toplama kamplarındaki ölümleri ve dehşeti en iyi tasvir eden şiirlerden biri olduğunu söylemek de mümkün.

Zaten o ve ailesi de Nazi Almanya’sının Yahudi toplama kamplarında kaldı. Oradaki zulmü birebir görmüş ve yaşamıştır. Kendisi şans eseri kurtulmayı başarmıştır fakat anne ve babasını kurtaramamıştır. Çünkü Yahudi toplama kampından kaçarken anne ve babasını bir türlü kaçmaları için ikna edememiştir. O an anne ve babasını bırakıp kaçtığı için de kendisini bir türlü affedememiş ve ömür boyu vicdan azabı çekmiştir. Yaşamı boyunca onunla gelen bu vicdan azabının sonucunda da intihar ederek hayatına son verecektir.

Paul Celan Kimdir?

            Romanya’da doğan Paul Celan, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Alman şiirinin öncülerinden biri olmuştur. Paul Celan ilk şiirlerini 1937-1938 yıllarında kaleme aldı ve ardından aynı yıllar içerisinde tıp eğitimine başladı. Yeni başlamış olduğu tıp eğitimini ise; 1939 senesinde bıraktı çünkü dünyayı kasıp kavuran II. Dünya savaşı başladı. Mecburi bir şekilde Romanya’ya dönme kararı aldı. Daha sonra Nazi Almanya’sı tarafından Yahudi toplama kampında ailesiyle birlikte esir tutuldu. İşte oradaki zulmü de Ölüm Fügü şiiri ile bizlere ulaştırmış oldu. Ayrıca Yahudi toplama kamplarında ailesiyle birlikte bizzat esir tutulduğu için oradaki ölüm ve dehşetin psikolojisini çok iyi aktarmıştır.

Usta şair 1944 yılında İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünü kazandı. Aynı yıl ilk şiirini yayınladı. Ardından çevirmenlik ve düzeltmenlik işleri ile uğraştı. Daha sonra yani 1948 yılında Paris’e yerleşme kararı aldı ve yola düştü. Bir süre Fransız vatandaşlığına geçemeyen Paul Celan, 1955 senesinde Fransız vatandaşlığına geçebilmiştir. Paul Celan vatandaşlığını değiştirdiği vakitte soy ismi de değişmişti. Artık o Paul Celan değildi, Paul Antschel’dı. Ayrıca usta şair 1958 tarihinde Breman ödülünü de kazandı.

Psikolojik olarak oldukça kötüleşen Paul Celan, belli bir dönem de psikiyatri kliniğinde tedavi görmüştür. İçinde, yıllar boyunca onunla gelen vicdan azabı vardı. Sonunda Paul Celan dayanamadı ve takvimler 20 Nisan 1970’i gösterdiği vakit, Paris’te bulunan Seine Irmağına kendisini atarak intihar etti.

Yaşamını yitiren Paul Celan’ın cesedi ise; 1 Mayıs 1970 tarihinde bulundu. Geriye bıraktığı tek bir not vardı. Notun üzerinde ise şu yazıyordu:

“Göç, Paul”

Edebiyat dünyasına birçok eser kazandırmıştır. Kendisi öldükten sonra bile eserleri yayınlanmaya devam etmiştir. Bir nevi kaleme almış olduğu eserler ölümsüzleşmiştir.

“Uyumuyorduk artık, çünkü zemberekleri arasında yatıyorduk hüznün…”

            NOT: Ölümsüz olan eserlerini Paul Celan olarak yayınlamıştır fakat gerçek ismi Paul Ancel’dir. (Cel-an, An-cel)