Yiğit Emir Ahi’nin Ödüllü Yazar Fatma Yangın Ekşioğlu İle Söyleşisi

Fatma Hanım, size klasik bir sorum olacak belki ama biz okurlarınız olarak Fatma Hanım’ı biraz daha tanımak istesek sizin bize kendinizi tanıtacağınız, tanımlayabileceğiniz bir mottonuz var mıdır? Fatma Yangın Ekşioğlu kimdir?

Rize’nin Pazar İlçesinde doğdum.  İlk ve ortaokulu Aktepe Köyü’nde, Liseyi Pazar İlçesinde bitirdim. Ortaokuldayken babamı kaybettim. 1979 yılında Gazi Eğitim Fakültesi Resim Öğretmenliği bölümünü kazandım. Dönemin siyasi, ailemin ekonomik koşulları nedeniyle yükseköğrenimimi yarıda bırakmak zorunda kaldım.

1980 yılında Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğünde memur olarak göreve başladım. Sırasıyla Ankara, Ardahan ve Rize illerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı çeşitli kurumlarda görev yaptım. Bu süre içinde İşletme Fakültesini bitirdim. 2002 yılında emekli oldum.  Evliyim. Biri kız biri erkek iki çocuğum ve dünyalar tatlısı bir de torunum var.

Kendimi tam anlamıyla bir kitap kurdu olarak tanımlayabilirim. Okumayı öğrendiğimden beri okuyorum. Kitapları ve okumayı çok seven bir insan olarak, yazar sıfatını taşımaktan, çocuklara olan sevgimden de bir çocuk edebiyatçısı olmaktan son derece gurur duyuyorum.

Bir sloganım yok ancak Muzaffer İzgü’nün “Çocuk okuru olmayan bir ülkenin yetişkin okuru olmaz.” Sözünü çok beğenirim. Okuma alışkanlığı, kitap sevgisi küçük yaşlarda kazanılır. Çocuklarımızın bu alışkanlığı kazanmaları için kitapları sevmeleri gerekir. Bunun için de biz çocuk edebiyatçılarına çocukların seveceği nitelikli eserler üretmek anlamında çok iş düşüyor.

Yazmaya nasıl başladınız?

Kalabalık bir ailenin en küçük çocuğuyum. Çocukluğum masal dinleyerek geçti. Bu, benim hayal dünyamın gelişmesinde büyük etken oldu. Hayal dünyamda kurguladığım masalları ablama ve arkadaşlarıma anlatmaya başladım. Sonraları çocuklarım olduğunda onlara kendi kurguladığım masalları anlattım. Bu masalları daha sonra yazmayı denedim ve Milli Eğitim Bakanlığı’na gönderdim. İlk üç kitabım aynı anda Milli Eğitim Bakanlığı Yayınlarından çıktı. Bu bana cesaret verdi ve yazmaya devam ettim. Şu anda yayınlanmış on beş kitabım var. Bir gençlik romanı olarak yazdığım “Fırtına Vadisin’de Macera” kitabım, Kültür Bakanlığı Edebiyat Eserlerini Destekleme Projesi kapsamında ödül almıştır. Kitap kısa zamanda dördüncü baskıya ulaşmıştır.

Çocuklar niçin daha çok öykü ve masal türünde yazılmış metinleri sever?

Masallardaki gerçek üstü, renkli dünya, içindeki fantastik ögeler ilgilerini çeker. Hayal dünyalarını zenginleştirir, ufuklarını açar. Normal hayatta mümkün olmayan her şeyin bu sihirli dünyada olabildiğini, olmayacak şeylerin başarılabildiğini gören çocukların içindeki kahramanı ortaya çıkarır. En zor durumda bile bir çıkış yolu olabileceğini anlatır. İmkânsız şeyleri düşünmeyi, farklı açılardan bakmayı öğretir.

Yaşadığımız çağda çocuklar, çocukluklarını maalesef özgür şekilde yaşayamıyor. En güzel çağlarını dört duvar arasına kıstırılmış bir şekilde yaşıyorlar. Masalların dünyası onlara sonsuz bir özgürlük sunar. Olmazların olabileceği, olağanüstü dünyanın büyüsü onlara masalları sevdirir. Öyküler konularını insan hayatından alır.  Çocuklar öykülerde farklı insan tiplerini, farklı hayatları, yaşanan olayları merak eder. Öykü kahramanıyla kendisini özdeşleştirir, onun yaşadığı olayları kendisi yaşıyormuş gibi hisseder. Kendini kitap kahramanı ile özdeşleştiren çocuk, kitaptaki olayları kendisi yorumlar, çözümler.

Sizce çocuklara hangi konular ilginç gelir?

Bu konuya net bir cevap vermek çok zor. Bu, çocukların yaş gruplarına göre değişir. Yaşça küçük, henüz resimli kitap çağında olan çocuklar için konu o kadar fark etmiyor genellikle güzel resimlenmiş kitapları tercih ettiklerini söyleyebilirim. Okurlarımla yaptığımız söyleşilerde on yaş ve üzeri çocuklar genellikle mizah, korku ve macera türünde kitapları sevdiklerini söylerler. Bana göre konusu ne olursa olsun iyi yazılmış bir kitap her çocuğa ilginç gelebilir. Neyi anlattığınızdan çok nasıl anlattığınız çok önemli.

Çocuk hikâyeleri okumaktan zevk alıyor musunuz? Okurken içinizde merak, heyecan, korku gibi duygular canlanıyor mu?

Okumayı seven bir yetişkin olarak tabii ki yetişkinler için yazılmış kitapları okuyorum. Ama bir çocuk edebiyatçısı olarak mutlaka çocuk kitaplarından da okuyorum ve inanır mısınız çok zevk alıyorum. Çocuk edebiyatı benim alanım. Benim yenilenmem, kendimi geliştirmem için çocuk yazınını takip etmem, çocuk kitaplarını okumam gerekir diye düşünüyorum. İçimde yaşattığım çocuğu bu kitaplarla besliyorum.  Bu kitapları okurken kendimi kahramanı ile özdeşleştiriyor ve onun yaşadığı tüm duyguları yaşıyorum. Tabii ki bu iyi yazılmış kitaplar için geçerli. Bir kitabın iyi bir kitap olması için yazar bu duyguları okura geçirebilmeli.

Çocuklar için bir şeyler üretmek, onlara dair çalışmak hayatınızı nasıl etkiliyor?

Başta da bahsettiğim gibi evin en küçük çocuğu olmam dolayısıyla oldukça uzun ve güzel bir çocukluk geçirdim ve ben çocuk olmayı çok sevdim. Çocukluğum köyde geçti. Bir evin içinde televizyon, bilgisayar ve tabletle yaşayan çocuklardan çok farklı büyüdüm. Arkadaşlarımla, bahçelerde, sokaklarda özgürce, bağıra çağıra oyunlar oynayarak büyüdüm. Evlere hapsolmuş çocukların dünyalarına kitaplarla bir nebze de olsa dokunabilmek, onlar için bir şeyler üretmek o kadar güzel bir duygu ki, bu bana ancak mutluluk verir. Yani çocuk kitapları yazmak beni çok mutlu ediyor. Onları hayal âlemlerine, masallardaki sihirli dünyalara götürebilmek çok güzel bir duygu.

Çocuklara uygun kitap seçimi nasıl yapılır? Anne ve babalar, çocuklarına kitap seçerken nelere dikkat etmelidir?

Kitaplar insanların en büyük yol göstericisi, rehberidir derler. Henüz gelişmemiş,  gelişme çağında olan çocuklarımız için bu çok daha önemlidir. Okudukları kitaplar, onların kişiliklerinin oluşmasında, geleceğinde rol oynar. Anne babalar, çocuklarına kitap seçerken seçtikleri kitabın çocuğun yaşına uygun olmasına, konusuna, diline dikkat etmeli. Şiddet, cinsellik ve cinsiyet ayrımı ile ilgili gerek resim gerekse anlatım olmamalı. Çocuklarının ilgi duyduğu alanlarda yazılmış kitapları tercih etmeli. Bir anne olarak ben çocuklarıma öncesinde okumadığım bir kitabı okutmadım. Ebeveynlere en önemli tavsiyem çocuklarına vermeden önce kitabı kendilerinin okumalarıdır.

Çocuk edebiyatı Türk edebiyatı içinde ne kadar yer alıyor?

Çocuk edebiyatı tüm dünyada geç ürün vermiş bir edebiyat koludur. Ülkemizde ise batıdan en az iki yüz sene daha sonra ürün vermişiz bu alanda. Buna rağmen son yıllarda çocuk kitaplarında bir artış görünüyor. Bunu kitap fuarlarında daha çok görüyoruz. Bu kitapların bir kısmı, “Ben yazdım, ben bastım.” şeklinde kitabı yazanların bir ajans yayınevinde paralarıyla bastırdıkları, belli bir denetimden geçmeden piyasaya sürülen kitaplardır. Bizim bahsettiğimiz “edebi” olarak nitelendirdiğimiz, nitelikli kitaplarda da artış var ama insanımızın kitaplar hakkında çok bilgi sahibi olmamaları yanında, alım güçlerinin de zayıf olması gibi nedenlerle, maalesef nitelikten ziyade ucuz diye bu kitapları alanlar da çoğunlukta. Yani dediğiniz gibi nicelik artışı var ama bu kitapların denetlenememesi niteliği olumsuz etkiliyor diyebilirim.

Güzel ve keyifli bir sohbetti. Son olarak eklemek istediğiniz bir şey, takipçilerinize vermek istediğiniz bir mesaj var mı?

Bence de güzel bir sohbetti. Teşekkür ederim. Bir okur ve yazar olarak benim vereceğim mesaj, okumak üzerine olacak tabii ki. Kitap okuma alışkanlığı çocukluk çağında kazanılır ve bir kere alıştınız mı ölünceye kadar devam eder. Okuma kültürü, kişisel gelişim kadar toplumsal gelişim için de önemlidir. Güzel bir gelecek için, yarınlarımız için okuyun, okutun, diyorum.

Vakit ayırdığınız için teşekkür eder, çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim.